Abdest Gusül ve Teyemmüm

ABDEST ( Vudû )
Dinimiz temizliğe büyük önem vermiştir. Sağlıklı bir şekilde
yaşamak ve yaptığımız ibadetlerin kabul olması, maddi ve
manevi temizliğe bağlıdır. Gözle görülen ya da görülmeyen
her türlü pislikten, abdest sayesinde temizlenmiş oluruz.
(Bu konu hadesten taharet ve necasetten taharet başlıkları altında
incelenmiştir.)
Üç çeşit abdest vardır : Gusül abdesti, abdest ve
teyemmümdür.
 
Gusül ( boy abdesti ) Nasıl Alınır ?
Gusül, Allâh-ü Te'âlâ'nın emrettiği, en önemli hem maddî hem de
manevî temizlik şeklidir. Cenâb-ı Hak, "Eğer cünüp iseniz iyice
yıkanıp temizlenin" (Mâide sûresi- Ayet 6) buyurmaktadır.
Gusletmek isteyen bir kimse, banyoya girmeden ''Eûzü- Besmele''
çeker ve sol ayağı ile banyoya girer. (Eğer banyoya girdikten sonra
Besmele çekmek gerekirse kişi, Besmeleyi ağız kıpırdatmadan
içinden çeker) "Niyet ettim Allah rızası için gusül abdesti
almaya" diye niyet eder. Önce avret mahal ini temizler (Avret
mahal i kadınlar için diz kapağı ile koltukaltı hizası arası, erkekler için
göbeğin üstü ve diz kapağının altıdır).
Önce misvak veya fırça ile ile ağzını temizler. Bu sünnettendir.
Sonra namaz abdesti alır. Ağzına üç kere dolu dolu su alır ve her
defasında ağzını boğazına kadar gargara yapmak sûretiyle
çalkalar. Oruçlu ise boğazına su kaçmamasına dikkat eder. Sonra
burnuna üç defa su çekerek burnunu temizler, buradaki ölçü,
çekilen suyun burnu sızlatacak derinlikte olmasıdır. Daha sonra
kuru yer kalmayacak şekilde bütün vücut yıkanır. Göbek
boşluğuyla küpe deliklerine su gitmesi hususuna dikkat
edilmelidir. Önce başa, sonra sağ omuza ve sol omuza birer defa
su dökülür, bu işlem üç defa ovularak tekrarlanır.
Ayak altında su birikmişse çıkarken ayaklar yıkanır. Daha sonra
sağ ayak ile gusledilen yerden çıkılır.
Gusül abdesti niyeti olmadan, bütün vücudu yıkamak gusül
yerine geçmez. (Bazı görüşlere göre guslün farzı 3 olduğu için niyetsiz
olarak ağzını yıkasa burnuna su verse ve tüm vücudunu yıkasa gusül
geçerlidir denilmişse de gusül yerine geçmez.)
Cünüp olan kimse, ilk fırsatta gusletmeye çalışmalıdır. Bu durumda
ancak içinde bulunduğu namaz vaktinin çıkmasına kadar izin vardır;
guslün daha fazla geciktirilmesi, günâh kazanılmasına sebep olur.
 
Gusül Ne Zaman Farzdır ?
Ergenlik çağına gelmiş her müslüman erkeğin ve kadının şu
durumlarda boy abdesti alması farzdır.
1) Cünüplük: Cinsî münasebet, ihtilam ve ne şekilde olursa
olsun meninin (sperm) şehvetle vücut dışına çıkması.
(Dövülmekten veya başka sebepten vücuttan ayrılan sperm gusül
gerektirmez.)
2) Kadının âdet görme veya lohusalık halinin sona ermesi.
Guslün Farzları Nelerdir ?
1)Ağıza su alıp boğaza kadar çalkalamak.
2)Burna su çekmek ve burnu yıkamak.
3)Tepeden tırnağa bütün vücudu, ıslanmayan yer kalmayacak
şekilde yıkamak.
Guslün Sünnetleri Nelerdir ?
1)Gusle, Besmele ve niyet ile başlamak.
2)Avret yerini yıkamak ve bedenin herhangi bir yerinde pislik
varsa onu temizlemek.
3)Gusülden evvel abdest almak.
4)Abdestten sonra, önce başa, sonra sağ omuza, sonra sol
omuza su dökmek, bu işlemi aynı sıralamayla üç defa
tekrarlamak.
5)Guslederken çok fazla veya çok az su kul anmaktan
kaçınmak.
6)Kimsenin göremeyeceği bir yerde yıkanmak.
7)Tenha bir yerde yıkanılsa bile, avret yerini açmamak.
8)Guslederken konuşmamak.
9)Gusül bitince bedeni bir havlu ile kurulamak.
10)Gusülden sonra çabucak giyinmek.
 
Gusletmeleri Farz Olanların,
Gusülsüz Olarak Yapmaları Caiz Olan Haller
* Al âh-ü Te'âlâ'yı zikretmek, tesbih etmek, salât ve selâm
getirmek.
* Kur'ân ayetlerini kelime kelime öğretmek .
* Duâ maksadıyla Kur'ân'dan ayetler okumak.
* Kelime-i Şahadet getirmek .
* Kur'ân'a bakmak.
* Mushafla ilgisi olmayan ayrı bir kap içerisinde bulunan
mushafa dokunmak (Kur'ân-ı Kerim'i bir çanta içinde alıp verme
gibi).
* Uyumak (Cünübün abdest aldıktan sonra uyuması daha iyidir).
* Cünüp iken yemek yeneceği veya içileceği zaman el eri
yıkamak ve ağzı çalkalamak gerekir.
* Ramazan'da cünüp olarak sabahlayan veya gündüz uyurken
ihtilam olan kimsenin orucu bozulmaz.
 
 
 
TEYEMMÜM
Kur'ân-ı Kerim'de, "Eğer hasta iseniz, yolculuktaysanız,
tuvaletten gelmişseniz veya kadınlara yaklaşmışsanız, gusül ve
abdest suyu bulamamışsanız, temiz bir toprağa yönelip
onunla yüzlerinizi ve el erinizi meshedin (teyemmüm edin) "
buyurulmaktadır. (Nisâ, 4/43; Mâide, 5/6).
Teyemmüm belirli mazeretlerin bulunması halinde, abdest ve
guslün yerine geçen bir yöntemdir.
1- Abdest veya gusle yetecek miktarda su bulunmaması,
2- Suyu kul anmanın sağlık açısından tehlikeli oluşu,
3- Suyu elde etme araç ve gerecinin bulunmaması,
4- Su ile arasında yırtıcı hayvan ya da düşman bulunması,
5- Vücudunun yarısından fazlasının yaralı olması
bu tür mazeretlerdendir.
Abdest alacak kimse abdest uzuvlarının ve gusül edecek
kimse vücudunun yarısından fazla bir bölümünün yaralı
olması halinde , teyemmüm eder.
El er, kol ar ve yüzde açık yara var ise, mikrop kapmamak için
toprak yerine, aynı cinsten bir tercih yapılması uygun olur.
Kişi, uzuvlarının yarısından azında yara olması halinde sağlam
olan organlarını yıkar, yaralı olanları ise ıslak eliyle mesheder
(Bu durumlarda teyemmüm yapılmaz).
* Abdest ile teyemmüm bir arada yapılmaz.
* Her namaz için, ayrı ayrı teyemmüm yapılır.
 
Teyemmümün Farzları
Niyet etmek ve temiz bir toprağa veya toprak cinsinden bir
şeye el er vurularak yüzü ve kolları dirseklerle birlikte
meshetmektir.
Teyemmüm Şu Şekilde Yapılır: Teyemmüm edecek kimse, ne
için teyemmüm edeceğini söyleyerek (gusül ya da namaz
abdesti) niyet eder.
Parmakları açık olarak ellerini temiz bir toprağa (veya toprak
cinsinden bir şeye) vurur, toprağa sürterek el erini kaldırır, baş
parmakları hafifçe birbirine vurarak el erini silkeler. El erinin
içiyle yüzünün tamamını bir kere mesheder.
Sonra ikinci defa el erini aynı şekilde vurur ve sol elinin
parmak içleriyle sağ elinin parmak uçlarından dış tarafı
dirseğe kadar mesh eder. Avuç içini çevirerek baş parmağı bir
yere değdirmeden avuç içi ile kolun iç tarafını mesh eder ve
baş parmağın içi ile diğer elin baş parmağının üstünü mesh
eder.
Sonra aynı işlemi sol kolu için de yapar.
Teyemmüme başlarken Besmele çekmek, sıraya riâyet etmek,
el er toprağa vurulduğunda el eri ileri geri hareket ettirmek,
el er kaldırıldığında parmaktaki toz ve toprakları silkelemek,
teyemmümün sünnet ve âdabındandır. Abdesti bozan şeyler,
teyemmümü de bozar. Bunun dışında, abdest veya gusle
yetecek suyun bulunması, hastalığın iyileşmesi, suyu kul anma
imkânının elde edilmesi gibi teyemmüm etmeyi mübah kılan
mazeretlerin ortadan kalkması da teyemmümü bozar.

 
ABDEST
 
Abdestin Farzı Dörttür :
1- Elleri dirseklerle birlikte yıkamak.
2-Yüzü yıkamak (Saçın bittiği yerden sakal veya çene altına,
kulakların köklerine kadar olan bölümü yıkamak).
3-Başın dörtte birini mesh etmek.
4-Ayakları bileklere kadar yıkamak.
Abdest Nasıl Alınır ?
Abdest almadan önce niyet edilerek Eûzü Besmele çekilir
kıbleye dönülerek abdest almaya başlanır. Her azanın üçer
defa yıkanması ve ağız temizlenirken misvak kul anılması
sünnettir.
Abdest duâları:
1) El er Yıkanırken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Elhamdulil âhil ezî ce’alel-mâe tahûren ve ce’alel-
İslâme nûra.”
Anlamı: “Suyu temizleyici, İslâm’ı da nur kılan Al ah’a
hamdolsun.”
2) Ağız Yıkanırken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Al âhümme! Esgınî min havzı nebiyyike ke’sen lâ
ezme’u ba’dehû ebedâ.”
Anlamı: “Ey Rabb'im, bana Peygamberinin (Sal al âhu Aleyhi ve
Sel em) havzından bir kâse içir, ondan sonra hiç susamayayım.”
 
 
 
 
3) Burna Su Verilirken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Al âhümme Erihnî raihatel Cenneti verzugnî min
neîmihâ vela türıhnî raihaten nâr.'
Anlamı: “Al ah’ım! Bana Cennetin kokusunu nasip et ve
Cennet nimetleriyle beni rızıklandır. Cehennem kokusunu
bana nasip etme.”
4) Yüz Yıkanırken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Al âhümme! Beyyıd vechî binûrike yevme tebyeddu
vücûhun ve tesveddu vücûh.”
Anlamı : “Ey Rabb'im! Nice yüzlerin beyaz, nice yüzlerin kara
olacağı günde yüzümü nurunla beyaz kıl, nurlandır.”
5) Sağ Kol Yıkanırken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Al âhümme! A’tınîy kitâbîy bi-yemînî ve hâsibnî
hısâben yesîra.”
Anlamı: “Ey Rabb'im! Kitabımı sağ elime ver ve hesabımı kolay
gör.”
 
 
 
 
6) Sol Kol Yıkanırken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Al âhümme! Lâ tu’tınî kitâbî bi şimâlî ve lâ min verâi
zahrî ve lâ tuhâsibnî hısâben şedîdâ.”
Anlamı: “Ey Rabb'im! Kitabımı sol elime verme, arkamdan da
verme ve hesabımı zorlaştırma.”
7) Baş Meshedilirken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Al âhümme! Ğaşşinî bi rahmetike ve enzil ’aleyye
min berakâtike.”
Anlamı: “Al ah’ım! Beni rahmetinle sar, üzerime bereketinden
indir.”
8)Kulak Meshedilirken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Al âhümmec’alnî minel-lezîne yestemi’ûnel - kavle
fe yettebi’ûne ahsenehû.”
Anlamı: “Ey Rabb'im! Beni sözü dinleyip de ona en güzel
şekilde tabi olanlardan kıl.”
 
 
 
 
9) Boyun Meshedilirken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Al âhümme a’tık rakabetî minen-nâr. Vahfazni
minesselasili vel ağlâl”
Anlamı: “Ey Rabb'im! Benim boynumu ateş esaretinden,
cehennem zincirleri ve bukalarından muhafaza et.”
10) Sağ Ayak Yıkanırken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Al âhümme! Sebbit kademeyye ‘alas-sıratı yevme
tezil ü fîhil-akdâm.”
Anlamı: “Ey Rabb'im! Nice ayakların kaydığı günde benim
ayaklarımı sırat üzerinde sabit kıl.”
11)Sol Ayak Yıkanırken Okunacak Duâ
Okunuşu: “Al âhümme’c-al i sa’yen meşkûren ve zenbî
mağfûren ve amelî makbûlen ve ticâretî len tebûre.”
Anlamı: “Ey Rabb'im! Bana râzı olduğun bir çalışma ver,
günahımı bağışla, makbul bir amel ve zarar etmeyen bir
ticâret nasîb et.”
 
 
12) Abdest Bittikten Sonra Okunacak Duâ
Okunuşu: ' Al âhümmecalnî minettevvabine vecalnî minel
mütedahhirîn vecalnî min ibadikessalihîn. Vecealnî
minel ezine la ĥavfün aleyhim velahüm yahzenûn.
SübhânekAl âhümme vebihamdike Eşhedüenla ilahe il a ente
vahdeke lâ şerikeleke ve enne Muhammeden abdüke ve
resûlüke. Estağfiruke ve etübü ileyke. '
Anlamı: “Al ah'ım beni çok tövbe edenlerden kıl ve çok
temizlenenlerden kıl ve salih kul arından eyle. Kıyamet
gününde üzerinde korku olmayan ve mahzun olmayanlardan
eyle. Al ah'ım, Sen'i bütün noksan sıfatlardan tenzih ederim.
Sana hamd ederim. Şahadet ederim ki Sen'den başka ilah
yoktur. Sen'in şerikin de (ortağın) yoktur. Yine şahadet ederim
ki Muhammed (Sal al âhu Aleyhi ve Sel em) Sen'in kulun ve
Resûl'ündür. Sen'den mağfiret talep ederim ve Sana tövbe
ederim.”
Not: ĥ şeklinde yazılan h harfi boğaz hırıldatılarak çıkartılır.
 
Abdesti Bozan Durumlar
 
  1. İdrar ve dışkı yol arından idrar, dışkı, meni, mezi, kan gibi bir
necâsetin, herhangi bir sıvının veya maddenin çıkması,
yel enmek (gaz çıkarmak).
  1. Vücudun herhangi bir yerinden kan, irin gibi bir maddenin
çıkması. Ağızdan çıkan akıcı haldeki kan, tükürükten fazla veya
ona eşit ise abdesti bozar.
* Vücuttan çıkan kan akmadığı veya çıktığı yerin çevresine
kendiliğinden dağılmadığı sürece, abdesti bozmaz. Yaradan
çıkan irin ve sarı su da böyledir. Çıktığı yerin dışına, kendiliğinden
dağılmayan bu sıvıların silinmesi halinde de abdest bozulmaz.
* Şâfiî ve Mâlikîler'e göre idrar ve dışkı yolları hariç vücuttan
çıkan kan ve benzeri sıvı maddeler abdesti bozmaz.
  1. Ağız dolusu kan, safra ya da yediklerini kusmak .
  2. Bayılma, delirme, sarhoş olma, uyuma gibi şuurun
kontrolüne engel olan durumlar abdesti bozar. Uyku dışındaki
şuur kaybına yol açan durumların süresi ve o esnada kişinin
konumu ne olursa olsun abdest bozulur. Uyku halinde ise
kişinin farkında olmadan, abdestinin bozulmuş olması
ihtimalinin derecesi ölçü alınır. Bu sebeple yatarak derin
uykuya dalma abdesti bozar, uyku ile uyanıklık arasındaki hal
ise bozmaz (buna yagaza hali denir). Oturduğu yerden
uyuklamada, oturuşun şekli kadar bu kimsenin durumu,
abdestin bozulma ihtimalinin kuvvet derecesi de önemlidir.
Bundan dolayı, tereddütlü durumlarda abdest alınması tavsiye
edilir.
  1. Namazda, yakındaki şahısların duyabileceği şekilde sesli
olarak gülmek, namazı ve abdesti bozar.
 
  1. Cinsî münasebet veya fâhiş (aşırı) temas ve dokunma abdesti
bozar. Hanefîler'e göre erkekle kadının tenlerinin birbirine
değmesi ile abdest bozulmasa da, çıplak olarak veya arada
bedenlerin sıcaklığının hissedilmesini engel eyecek bir giysi
bulunmaksızın, erkek ve kadının aşırı derecede şehevî teması,
oynaşma ve kucaklaşması abdesti bozar. Hanefî fakihlerinin
çoğunluğu, temasın aşırılığında, erkeğin cinsel organının
sertleşmesini ölçü alırken, İmam Muhammed, mezi gibi bir
yaşlık çıkmadıkça, abdestin bozulmayacağı görüşündedir.
Şâfiîler'e göre, erkek ve kadının tenlerinin birbirine değmesi,
Mâlikî ve Hanbelîler'e göre ise temastan cinsel haz duyulması
halinde, abdest bozulur.
  1. Mazeret halinin sona ermesi: Su bulamadığı için teyemmüm
eden kimse suyu bulunca, mest üzerine mesh yapan kimsenin
“yolcu olanlara üç gün, yolcu olmayanlara bir gün” olarak
tanınan mesh süresi dolunca, özründen dolayı teyemmüm
eden kişi için namaz vakti çıkınca, abdest bozulmuş olur.
Hanefîler'in dışındaki üç mezhebe göre, bir kimsenin kendi
cinsel organına teması da abdesti bozar. Bir kimse, abdest
aldığını kesin olarak bilse de abdestinin bozulup
bozulmadığında tereddüt ederse Mâlikîler'e göre abdesti
bozulmuş olur, diğer üç mezhebe göre ise bu durumda abdest
bozulmuş sayılmaz.
 
Ağlamak, gözden yaş gelmesi, kabuk bağlamış bir yaranın
kabuğunun kan çıkmaksızın düşmesi, tükürük ve sümüğe az
miktarda kan karışması, ağız dolusu olmayan kusma, ısırılan
elma, ayva gibi sert bir meyve veya kullanılan misvak-diş fırçası
üzerindeki akıcılığı olmayan kan, sivrisinek, pire gibi haşeratın
emdiği kan, namazda uyuklama, namazda sessiz gülme, tırnak
kesme, tıraş olma kural olarak abdesti bozmaz.
Abdestin bozulup bozulmadığıyla ilgili, görüş ayrılığı bulunan
konularda ihtiyatlı davranmak uygun olur. Özel ikle imam olan
kimselerin, abdestinin diğer mezheplere göre de bozulmamış
olmasına özen göstermesi, şart değilse de yerinde bir
davranıştır.
Mest Kullanımı
Mest, ayağın yıkanması farz olan yerini örten, su geçirmez bir
giyecektir. Mest yere bırakıldığında yıkılmadan ayakta
durabilecek kadar kalın olmalıdır.
Sabah abdesti ile giyilen mest, abdestin ilk bozulması anından
itibaren 24 saat geçerlidir ve 24 saat boyunca mest ile abdest
tazelenebilir. Misafir olan kişi, abdestin ilk bozulması anından
itibaren 3 gün 3 gece mesti hiç çıkarmadan abdest
tazeleyebilir. Mestin üzerine, el parmaklarının uçları ayak
parmaklarının ucuna, avuç içleri de ayak üstüne gelecek
şekilde basarak mesh yapmak farzdır. Avuç içlerini ayak
üstüne bastıktan sonra yukarıya (kendine)doğru çekmek ise
sünnettir.Mest üzerinde, ayak küçük parmağının 3 katı kadar
delik (açıklık) olması durumunda o mest üzerine abdest
tazelenemez.
 

Bu Yazının Ait Olduğu Kategori: Temel Dini Bilgiler